FILIPINO 10 - KWARTER 3 - ARALIN 5

Filipino 10 - Aralin 5

Talumpati ni Nelson Mandela & Tuwiran at Di-Tuwirang Pahayag

Maligayang Pagdating sa Aralin 5

Paksa: Panitikan ng Africa (Talumpati) at Wika (Tuwiran/Di-Tuwirang Pahayag)

Piliin ang aralin na nais mong simulan sa pamamagitan ng pag-click sa mga button sa ibaba.

Aralin sa Panitikan

I. Mga Layunin

• Pangnilalaman: Naipamamalas ang pag-unawa sa sanaysay (talumpati) mula sa Africa na naghahatid ng mensahe ng pagbabago.
• Kasanayan: Naipaliliwanag ang mensahe ng talumpati at naihahambing ito sa ibang akda.
• Pagganap: Nakapagsasagawa ng mabisang paghahambing at radyong pantanghalan.

A. Panimulang Gawain

Magandang araw! Bago tayo magsimula, magbalik-aral muna tayo.

Kahapon, tinalakay natin ang nakaraang aralin. Ano ang mahalagang aral na inyong natutuhan?

Posibleng Sagot: Tungkol sa kuwento ni Haring Shahriyar at Scheherazade, o ang kahalagahan ng pagpapahayag ng damdamin.

B. Panimula: Sino Siya?

Tingnan ang larawan sa ibaba. Kilala ba ninyo siya?

Ano ang alam ninyo tungkol sa kanya?

Sagot: Siya si Nelson Mandela. Naging pangulo ng South Africa. Nabilanggo nang matagal. Icon ng kapayapaan.

C. Pagpapakilala: Nelson Mandela

Ang nasa larawan ay si Nelson Mandela, ang unang naging pangulo ng South Africa na nanalong galing sa isang demokratikong halalan.

Nabilanggo siya ng 27 taon dahil sa paglaban sa 'Apartheid' o sistema ng paghihiwalay ng lahi.

Ang ating tatalakayin ay ang kanyang tanyag na talumpati na "Glory and Hope," na binigkas niya sa kanyang inagurasyon noong 1994.

D. Input: Sanaysay at Talumpati

Ang Sanaysay ay isang uri ng panitikan na naglalahad ng kuro-kuro.

Ang Talumpati ay isang uri ng sanaysay na binibigkas sa harap ng madla, na may layuning manghikayat, magpaliwanag, o magbigay-inspirasyon.

E. Pagbasa: "Glory and Hope"

Basahin ang buod ng talumpati ni Nelson Mandela sa kanyang inagurasyon (1994).

Sa harap ng mga pinuno ng mundo at ng kanyang mga mamamayan, ipinahayag ni Nelson Mandela ang pagtatapos ng "apartheid" o paghihiwalay ng lahi. Tinawag niya ang sandaling iyon na isang "pambihirang tagumpay para sa sangkatauhan."

Ipinangako niya ang pagbuo ng isang "rainbow nation" o bahagharing bansa, kung saan ang lahat ng lahi—itim, puti, at iba pa—ay mamumuhay nang may kapayapaan at pagkakapantay-pantay.

Pinasalamatan niya ang lahat ng tumulong upang makamit ang kalayaan. Ipinangako niya na palalayain ang kanyang mga kababayan mula sa kahirapan, diskriminasyon, at anumang uri ng pang-aapi. Nagtapos siya sa isang malakas na panawagan: "Hayaan nating maghari ang kalayaan!"

F. Gabay na Tanong

1. (Literal) Ano ang "apartheid" na binanggit ni Mandela na nagwakas na?

Sagot: Ang sistema ng paghihiwalay ng mga lahi.

2. (Literal) Ano ang kanyang ipinangako na bubuuin sa South Africa?

Sagot: Isang "rainbow nation" o bahagharing bansa.

3. (Inferensyal) Bakit niya tinawag na "rainbow nation" ang nais niyang mabuo?

Sagot: Tulad ng bahaghari na may iba't ibang kulay, nais niya ng isang bansa kung saan nagkakaisa ang iba't ibang lahi.

4. (Inferensyal) Ano ang kahulugan ng pahayag na "Hayaan nating maghari ang kalayaan"?

Sagot: Nangangahulugan ito na tapos na ang pang-aapi at lahat ay pantay-pantay na sa ilalim ng batas.

5. (Kritikal) Paano nakatulong ang talumpating ito upang paghilumin ang sugat ng nakaraan?

Sagot: Nakatulong ito dahil nagbigay ito ng pag-asa at nagpakita na ang kanilang bagong pinuno ay nakatuon sa pagkakaisa, hindi sa paghihiganti.

Trivia sa Kultura:
"Ang Apartheid ay isang sistemang legal sa South Africa noon kung saan pinaghihiwalay ang mga puti sa mga hindi puti (lalo na sa mga itim). Ipinagbawal ito, at ang talumpati ni Mandela ay sumisimbolo sa bagong simula ng bansa."

G. Paghahawan ng Balakid (Analohiya)

Punan ang patlang upang mabuo ang analohiya.

1. Bilanggo : Kulungan :: Pangulo : __________

Sagot: Malacañang / Palasyo / Tanggapan

2. Apartheid : Paghihiwalay :: Kalayaan : __________

Sagot: Pagkakapantay-pantay / Paglaya

3. Gabi : Dilim :: Pag-asa : __________

Sagot: Liwanag

4. Talumpati : Magsalita :: Sanaysay : __________

Sagot: Magsulat

5. Mandela : South Africa :: Rizal : __________

Sagot: Pilipinas

H. Pagsasanay 5A (Panitikan)

Indibidwal na Gawain (Tugon sa PD 97): Panoorin ang maikling video clip na ito ng aktwal na talumpati ni Mandela. Isulat ang iyong reaksiyon sa isang kapat na papel.

Ang iyong reaksiyon:

Halimbawa: "Nakakamangha ang kanyang tindig. Ramdam ko ang katapatan sa kanyang boses at ang bigat ng kasaysayan sa kanyang mga salita."

Pangkatang Gawain (Differentiated)

Pangkat 1 (Visual - Tugon sa PB 95): "Gumawa ng Venn Diagram na naghahambing sa Talumpati ni Mandela (Sanaysay) at sa isang Tula (hal. 'Ang Aking Pag-ibig')."

Pangkat 2 (Auditory - Tugon sa PS): "Magsagawa ng 2-minutong Radyong Pantanghalan na nagbabalita at sumusuri sa naging epekto ng talumpati ni Mandela."

Pangkat 3 (Kinesthetic): "Magpakita ng isang Tableau (buhay na larawan) ng dalawang eksena: (1) Ang South Africa sa ilalim ng Apartheid, at (2) Ang 'Rainbow Nation' na pangarap ni Mandela."

Pangkat 4 (Literary): "Sumulat ng isang 'Spoken Word Poetry' (1-2 saknong) na naglalaman ng sariling reaksiyon sa mensahe ng pagpapatawad at pagkakaisa ni Mandela."

I. Paglalahat

Ano ang pangunahing mensahe ng talumpati ni Mandela?

Sagot: Pagkakaisa, kapatawaran, at pag-asa.

J. Maikling Pagsusulit 5A

Maikling Pagsusulit 5A (10 items)

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot.

Pangalan:

Resulta: Maikling Pagsusulit 5A

Pangalan:

Iskor:

Attempts:

Aralin sa Wika

I. Mga Layunin

• Pangnilalaman: Naipamamalas ang pag-unawa sa paggamit ng tuwiran at di-tuwirang pahayag.
• Kasanayan: Nagagamit ang angkop na mga pahayag sa paghahatid ng mensahe (WG 99).

A. Panimula at Balik-aral

Magandang umaga! Balikan natin ang talumpati ni Nelson Mandela.

Ano ang naging pinakamahalagang mensahe niya para sa inyo?

Sagot: Ang mensahe ng pagkakaisa, pagpapatawad, at 'rainbow nation'.

B. Pagganyak

Kung ikaw ang magkukuwento tungkol sa sinabi ni Mandela, paano mo iyon gagawin?

Paano mo sasabihin sa kaklase mo ang sinabi ni Mandela na "Magkaisa tayo"?

Sagot: "Sabi ni Mandela, magkaisa raw tayo." (Ito ay di-tuwirang pahayag).

C. Lunsarang Akda: SONA

Basahin ang sipi mula sa SONA ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Sa kanyang taunang talumpati, tiniyak ng Pangulo ang pagpapabuti sa agrikultura. Sinabi niya na ang kanyang layunin ay mapababa ang presyo ng pagkain. Mariin niyang ipinahayag, "Bilang leksyon, ang mga nasabat na kargamento ng bigas ay agad nating ipinamahagi sa ating mga mahihirap na kababayan."

Dagdag pa ng Pangulo, ang edukasyon daw ay mananatiling prayoridad. Nangako siya na palalakasin ang suporta sa mga guro. Sa pag-anyaya sa mga mamumuhunan, sinabi ng Pangulo, "The Philippines is ready. Invest in the Filipino!"

D. Pag-unawa sa Binasa

1. (Literal) Ano ang ginawa sa mga nasabat na kargamento ng bigas?

Sagot: Ipinamahagi sa mahihirap na kababayan.

2. (Inferensyal) Ano ang dalawang magkaibang paraan ng pag-uulat sa teksto?

Sagot: Yung isa ay eksaktong sinabi (may panipi ""), yung isa ay ikinukuwento lang (gamit ang 'raw' o 'na').

3. (Kritikal) Bakit kaya in-Ingles ang "Invest in the Filipino!"?

Sagot: Marahil ay para sa mga dayuhang mamumuhunan ang mensaheng iyon.

E. Input: Tuwiran at Di-Tuwirang Pahayag

1. Tuwirang Pahayag (Direct Speech):
- Eksakto o direktang sinabi ng tauhan.
- Ginagamitan ng panipi (" ").
Halimbawa: Mariin niyang ipinahayag, "Ang mga nasabat na kargamento ay ipinamahagi."

2. Di-Tuwirang Pahayag (Indirect Speech):
- Ikinukuwento o iniuulat lamang ang sinabi.
- HINDI ginagamitan ng panipi.
- Gumagamit ng panandang: na, daw/raw, ayon kay/sa.
Halimbawa: Dagdag pa ng Pangulo, ang edukasyon daw ay mananatiling prayoridad.

F. Pagsasanay 5B

1. Gawing Di-Tuwiran:

Tuwiran: Sabi ni Gng. Reyes, "Magkakaroon tayo ng pagsusulit bukas."

Sagot:

Sagot: Sabi ni Gng. Reyes na/na magkakaroon daw kami ng pagsusulit bukas.

2. Gawing Tuwiran:

Di-Tuwiran: Tinanong ako ni Ana kung tapos ko na raw ang proyekto.

Sagot:

Sagot: "Tapos mo na ba ang proyekto?" tanong sa akin ni Ana.

G. Paglalahat

Bakit mahalagang malaman ang pagkakaiba ng tuwiran at di-tuwirang pahayag?

Sagot: Upang maging malinaw ang paghahatid ng impormasyon at maiwasan ang 'misquote' o maling pagsasabi.

H. Maikling Pagsusulit 5B

Maikling Pagsusulit 5B (5 items)

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot.

Pangalan:

Resulta: Maikling Pagsusulit 5B

Pangalan:

Iskor:

Attempts:

I. Pagninilay 5

Sumulat ng inyong natutuhan sa araling ito sa Wika (Tuwiran at Di-Tuwirang Pahayag) at Panitikan (Talumpati ni Nelson Mandela). Sundin ang gabay na istruktura sa ibaba.

Gabay sa Pagsagot (Pattern):

• Dating alam... (dito ilalagay ang mga nakaraang natutuhan kaugnay sa mga paksang pinag-aralan sa araling ito)
• Bagong alam... (dito ilalagay ang mga natutuhan sa araling ito, kasama kahulugan ng tinalakay na wika at panitikan, gayon din ang aral na nakuha sa mga binasang akda, at panghuli kulturang nakuha sa mga ito at paano ito maihahalintulad sa kultura ng Pilipinas.)
• Gamit sa alam... (Dito ilalagay kung paano at saan magagamit ang mga natutuhan, sa totoong buhay o pang-araw-araw na gawain)

Halimbawang Sagot:

Dating alam... Alam ko na ang talumpati ay pagsasalita sa harap ng tao, pero akala ko dati basta may mikropono, talumpati na.

Bagong alam... Natutuhan ko na ang Talumpati (Panitikan) ay may layuning manghikayat at magbigay-inspirasyon, gaya ng ginawa ni Mandela para sa pagkakaisa at pagpapatawad. Sa Wika, nalaman ko ang pagkakaiba ng Tuwiran (may panipi) at Di-Tuwiran (may 'daw/raw') na pahayag. Nakita ko na ang kultura ng South Africa sa pagpapahalaga sa kalayaan ay katulad din ng sa Pilipinas.

Gamit sa alam... Magagamit ko ito sa paggawa ng mga report sa klase o pakikipag-usap. Masisigurado kong tama ang paggamit ko ng mga sinabi ng ibang tao (quote) para maging malinaw at walang maling akala sa impormasyon.