FILIPINO 10 - KWARTER 3 - ARALIN 4

Filipino 10 - Aralin 4

Maikling Kuwento (Persia) at Pagpapahayag ng Damdamin

Maligayang Pagdating sa Aralin 4

Paksa: Ang Kuwento ni Haring Shahriyar at Scheherazade & Pagpapahayag ng Damdamin

Piliin ang aralin na nais mong simulan sa pamamagitan ng pag-click sa mga button sa ibaba.

Aralin sa Panitikan

I. Mga Layunin

• Pangnilalaman: Naipamamalas ang pag-unawa sa mga akdang pampanitikan ng Persia.
• Kasanayan: Naiuugnay ang suliranin ng akda sa pandaigdigang pangyayari (PN 88) at nabibigyang-puna ang trailer (PD 90).
• Pagganap: Nakabubuo ng kritikal na pagsusuri sa akda.

A. Panimulang Gawain

Magandang umaga! Simulan natin ang araw sa isang balik-aral.

Ano ang huli nating tinalakay na akdang pandaigdig? (Mula sa Aralin 3)

Sagot: Tula mula sa Africa ("Hele ng Ina sa Kaniyang Panganay") at Wika (Pag-aantas ng Salita).

B. Pagganyak: Emoji React

Tingnan ang mga larawan sa ibaba. Anong damdamin ang nararamdaman mo? Pumili ng emoji at ipaliwanag kung bakit.

1. Isyu sa Karapatang Pantao

Pumili ng Damdamin:

😠 😢 ✊

Inaasahang Sagot: Paglaban, Galit sa kawalan ng hustisya, o Lungkot para sa mga biktima.

2. Abuso sa Kapangyarihan

Pumili ng Damdamin:

😨 😡 👎

Inaasahang Sagot: Pagkatakot sa mga lider na mapang-abuso o Galit sa diktadurya.

3. Pag-asa at Pagmamahalan

Pumili ng Damdamin:

😊 ❤️ 🤝

Inaasahang Sagot: Pag-asa, Pagmamahal, at Pakikiisa.

C. Input: Maikling Kuwento

Ang mga isyu at damdaming iyan ay matagal nang bahagi ng ating mundo. Sa katunayan, ito ang laman ng isa sa pinakatanyag na koleksyon ng kuwento sa mundo, ang "Isang Libo't Isang Gabi" mula sa Persia.

---

Ano ang Maikling Kuwento?

Ang Maikling Kuwento ay isang anyo ng panitikan na nagsasalaysay ng isang mahalagang pangyayari sa buhay ng pangunahing tauhan. Ito ay maikli at karaniwang natatapos basahin sa isang upuan lamang.

Mahahalagang Bahagi na Maiuugnay sa Aralin:

• Tauhan: Ang mga gumaganap (Haring Shahriyar at Scheherazade).
• Tagpuan: Lugar at panahon (Kaharian sa Persia).
• Banghay: Ang sunod-sunod na pangyayari (Simula: Galit ng Hari, Gitna: Pagkukuwento ni Scheherazade, Wakas: Pagbabago ng Hari).
• Suliranin: Ang problemang kinakaharap (Ang karahasan at utos ng hari).

D. Pagbasa: Ang Kuwento ni Haring Shahriyar at Scheherazade

Basahin ang buod ng "Frame Story" nito.

Dahil sa pagtataksil ng kanyang asawa, napuno ng poot si Haring Shahriyar. Nag-utos siya na araw-araw ay magdadala sa kanya ng bagong asawa na ipapapatay din niya kinaumagahan. Naging laganap ang karahasan at takot.

Upang matigil ito, si Scheherazade, ang matalinong anak ng Vizier, ang nagboluntaryong maging asawa ng hari. Sa gabi ng kanilang kasal, nagsimula siyang magkuwento sa hari. Ngunit binitin niya ang kuwento. Dahil nais ng hari na malaman ang kasunod, ipinagpaliban niya ang pagpatay kay Scheherazade.

Naulit ito sa loob ng 1,001 na gabi, hanggang sa gumaling ang puso ng hari, huminahon, at tuluyang umibig kay Scheherazade, na naging dahilan ng pagtigil ng karahasan sa kaharian.

E. Gabay na Tanong

1. (Literal) Ano ang naging dahilan ng matinding galit ni Haring Shahriyar?

Sagot: Ang pagtataksil ng kanyang asawa.

2. (Literal) Paano nailigtas ni Scheherazade ang kanyang sarili at ang iba pang kababaihan?

Sagot: Sa pamamagitan ng pagkukuwento gabi-gabi na kanyang binibitin upang hindi siya ipapatay.

3. (Inferential) Ano sa tingin ninyo ang mas matinding damdamin na nag-udyok kay Scheherazade: takot o tapang?

Sagot: Tapang. Dahil kusa siyang nag-alay ng buhay para iligtas ang iba.

4. (Inferential) Anong uri ng lipunan ang pinamumunuan ni Haring Shahriyar sa simula?

Sagot: Isang lipunang puno ng takot, karahasan, at dominado ng lalaki.

5. (Kritikal) Ang suliranin ba sa akda (abuso sa kapangyarihan, karahasan) ay nangyayari pa rin ngayon? Patunayan.

Sagot: Opo. Halimbawa sa mga bansa kung saan limitado ang karapatan ng kababaihan, o mga lider na diktador.

F. Paghahawan ng Balakid

Ayusin ang mga salita mula sa pinakamababaw hanggang sa pinakamatindi. (Format: Salita 1, Salita 2, Salita 3)

Set 1: Galit / Poot / Inis

Ayusin:

Tamang Ayos: Inis, Galit, Poot

Set 2: Humikbi / Tumangis / Umiyak

Ayusin:

Tamang Ayos: Humikbi, Umiyak, Tumangis

Set 3: Pagkabalisa / Pag-aalala / Pagkatakot

Ayusin:

Tamang Ayos: Pag-aalala, Pagkabalisa, Pagkatakot

G. Pagsasanay 4A

Ngayon, hahatiin ko kayo sa 4 na pangkat. Iuugnay natin ang akda sa kasalukuyan.

Pangkat 1 (Visual): Gumawa ng isang editorial cartoon na nagpapakita ng isyu ng abuso sa kapangyarihan (noon at ngayon). (PN 88)

Pangkat 2 (Literary): Sumulat ng isang maikling spoken poetry (2-3 saknong) na nagpapahayag ng damdamin at saloobin ni Scheherazade kung siya ay nabubuhay ngayon at nakikita ang mga isyung pandaigdig. (PS 91)

Pangkat 3 (Kinesthetic): Gumawa ng tableau (frozen scene) na nag-uugnay sa katapangan ni Scheherazade sa isang modernong bayani (hal. Malala Yousafzai) na lumalaban para sa karapatan ng kababaihan. (PN 88)

Pangkat 4 (Auditory/Media): Manood ng trailer ng 'Aladdin' (2019). Bigyang-puna kung paano ipinakita sa trailer ang mga temang katulad ng sa akda (pag-asa, paglaban sa opresyon, paggamit ng talino). (PD 90)

Panoorin ang trailer ng "Aladdin" (2019):

Indibidwal na Gawain: Sumulat ng maikling talata (3-5 pangungusap). Suriin ang damdaming pag-asa na nakapaloob sa akda at iugnay ito sa isang post na nakita mo sa social media kamakailan.

Halimbawa: "Ang pag-asa na dala ni Scheherazade ay ang pag-asa na kayang baguhin ng talino ang sistema. Katulad ito ng post na nakita ko tungkol sa mga kabataang nag-rally para sa climate change; nagbibigay pag-asa na may gagawa para sa kinabukasan."

H. Paglalahat

Ano ang pinatunayan ni Scheherazade? Ano ang kahalagahan ng kanyang ginawa?

Sagot: Pinatunayan niya na ang talino at paggamit ng salita (kuwento) ay mas makapangyarihan kaysa sa dahas. Mahalaga ito dahil nagpapakita ito na ang diplomasya ay epektibong solusyon.

Punto ng Kultura (Persia):
"Ang akdang ito mula sa Persia ay nagpapakita kung gaano kahalaga ang sining ng pagkukuwento (storytelling) sa kanilang kultura. Ito ay hindi lang aliwan, kundi paraan ng pagtuturo, pagpapagaling ng isang sirang pinuno, at pagbabago ng isang buong lipunan. Ipinapakita nito na ang panitikan ay may kapangyarihang politikal at sosyal."

I. Maikling Pagsusulit 4A

Maikling Pagsusulit 4A (10 items)

Panuto: Piliin ang titik ng pinakaangkop na sagot.

Pangalan:

Resulta: Maikling Pagsusulit 4A

Pangalan:

Iskor:

Attempts:

Aralin sa Wika

I. Mga Layunin

• Pangnilalaman: Naipamamalas ang pag-unawa sa pagpapahayag ng damdamin gamit ang mga akdang pampanitikan.
• Kasanayan: Nabibigyang-kahulugan ang damdaming nangingibabaw sa akda (WG 93).

A. Panimula at Balik-aral

Magandang umaga! Balikan natin ang kuwento ni Scheherazade.

Anong matinding damdamin ang naramdaman ni Haring Shahriyar sa simula?

Sagot: Poot o matinding galit dahil sa pagtataksil.

B. Pagganyak

Napakahalaga ng damdamin sa isang kuwento.

Paano ninyo malalaman kung ang isang tao ay masaya, malungkot, o galit kahit hindi niya sabihin? Magbigay ng isang paraan.

Sagot: Sa kilos, sa ekspresyon ng mukha, o sa tono ng boses.

C. Lunsarang Akda: "Si Pinkaw"

Aalamin natin ang mga paraan ng pagpapahayag ng damdamin gamit ang buod ng "Si Pinkaw" mula sa Pilipinas.

Si Pinkaw ay isang masayahing mambabakal (basurero) na may tatlong anak. Kahit mahirap, masaya silang namumuhay. Isang araw, kumain ng sirang sardinas ang kanyang mga anak at sila ay nalason.

Isinakay sila ni Pinkaw sa kanyang kariton upang dalhin sa ospital. Ngunit sa ospital, pinagtawanan at pinagpasa-pasahan lamang sila dahil sa kanilang itsura. Nang sa wakas ay asikasuhin, huli na ang lahat. Namatay ang kanyang mga anak.

Dahil sa matinding trahedya, nawala sa katinuan si Pinkaw. Huli siyang nakita na masayang tumutugtog ng gitara sa gitna ng daan, kinakantahan ang isang lata na inaakala niyang sanggol.

D. Pag-unawa sa Binasa

1. (Literal) Ano ang naging sanhi ng pagkamatay ng mga anak ni Pinkaw?

Sagot: Pagkalason sa sirang sardinas.

2. (Inferential) Bakit hindi agad tinulungan si Pinkaw sa ospital?

Sagot: Dahil sa diskriminasyon. Mahirap lang sila at marumi ang anyo.

3. (Kritikal) Kung ikaw ang nars na nakakita sa kanya, ano ang gagawin mo?

Sagot: (Posibleng sagot) Aasikasuhin ko siya agad dahil buhay ang nakataya, anuman ang kanyang itsura.

E. Input: Pagpapahayag ng Damdamin

1. Direktang Pagpapahayag: Ginagamitan ng mga salitang nagsasaad mismo ng damdamin.
Halimbawa: "Si Pinkaw ay masayahing tao." (Salita: masaya, malungkot, galit)

2. Di-Direktang Pagpapahayag: Ipinapakita sa pamamagitan ng:

• Kilos o Gawain: Hal. "Isinakay sila... nagsisigaw humihingi ng tulong." (Desperasyon)
• Tono o Intonasyon: Hal. Pabulyaw na sagot (Galit).
• Matalinghagang Salita: Hal. Pusong-bakal (Matigas ang puso).

F. Pagsasanay 4B

Ibigay ang nangingibabaw na damdamin sa mga sumusunod na pahayag.

1. "Nagpupuyos sa galit si Haring Shahriyar nang malaman ang pagtataksil." (Anong damdamin?)

Sagot: Matinding Galit (Direkta - 'nagpupuyos')

2. "Halos madurog ang puso ni Pinkaw habang pinagmamasdan ang naghihingalong mga anak."

Sagot: Matinding Pag-aalala/Pagkalungkot (Di-Direkta - 'madurog ang puso')

3. "Nagkibit-balikat lamang ang mga nars habang si Pinkaw ay nagmamakaawa."

Sagot: Pagwawalang-bahala/Kawalan ng awa (Di-Direkta - kilos)

G. Paglalahat

Bakit mahalagang maunawaan natin ang mga paraan ng pagpapahayag ng damdamin?

Sagot: Upang mas maintindihan ang tunay na mensahe ng kuwento at maging mas sensitibo sa damdamin ng ating kapwa.

H. Maikling Pagsusulit 4B

Maikling Pagsusulit 4B (5 items)

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot.

Pangalan:

Resulta: Maikling Pagsusulit 4B

Pangalan:

Iskor:

Attempts:

I. Pagninilay 4

Mula sa aralin natin kahapon (Scheherazade) at ngayon (Pinkaw), ano ang iyong natutuhan tungkol sa kapangyarihan ng panitikan at kahalagahan ng wika?

Gabay sa Pagsagot (Pattern):

• Dating alam... (dito ilalagay ang mga nakaraang natutuhan kaugnay sa mga paksang pinag-aralan)
• Bagong alam... (dito ilalagay ang mga natutuhan sa araling ito, kahulugan ng tinalakay na wika at panitikan, aral, at kultura)
• Gamit sa alam... (Dito ilalagay kung paano at saan magagamit ang mga natutuhan sa totoong buhay)

Halimbawang Sagot:

Dating alam... Alam ko na na ang kuwento ay nagbibigay-aral, pero akala ko dati pampalipas-oras lang ito.

Bagong alam... Natutuhan ko na ang panitikan (tulad ng kay Scheherazade) ay kayang magligtas ng buhay at magbago ng lipunan. Sa wika naman, nalaman ko na ang damdamin ay maipapakita hindi lang sa salita kundi sa kilos at tono. Nakita ko rin sa "Si Pinkaw" ang epekto ng diskriminasyon.

Gamit sa alam... Magagamit ko ito sa pakikisalamuha sa iba. Maging mas mapagmasid ako sa damdamin ng iba (kahit hindi nila sabihin) at gagamitin ko ang aking boses para labanan ang hindi makatarungan, gaya ni Scheherazade.