FILIPINO 10 - KWARTER 3 - ARALIN 1

Interaktibong Aralin sa Filipino 10

Mitolohiya at Pagsasaling-wika

Aralin sa Panitikan

1. Introduksiyon: Video-Puna

May ipapanood akong isang maikling animated film. Ito ay pinamagatang 'El Puente' o 'The Bridge'.

Habang nanonood, suriin: Ano ang suliranin ng mga tauhan sa tulay? Ano ang naging desisyon nila sa simula? Ano ang naging bunga nito? Pagkatapos, ibigay ang inyong puna. Tama ba ang una nilang naging desisyon na magmatigas?

Sagot:

"Ang suliranin po ay hindi sila makadaan sa tulay dahil ayaw magbigayan."
"Nagmatigas po sila sa simula."
"Ang bunga po ay nahulog silang lahat."
"Mali po ang desisyon nilang magmatigas. Kung nagbigayan sila, lahat sana sila ay nakatawid nang maayos."

2. Pagtalakay sa Uri ng Panitikan

Ang ating aralin ay tungkol sa Mitolohiya. Ito ay mga salaysay mula sa sinaunang panahon na nagtatampok ng mga diyos, diyosa, at mga bayani na may di-pangkaraniwang kapangyarihan. Ang mitolohiya ay kadalasang nagpapaliwanag ng pinagmulan ng mundo o ng mga aral sa buhay. Ang babasahin natin ay mula sa Persia (Iran ngayon).

3. Pagbasa sa Panitikan: Rostam at Sohrab

Basahin natin nang may pang-unawa ang buod ng 'Rostam at Sohrab', isang epikong mitolohiya mula sa Persia.

Buod ng "Rostam at Sohrab"

Si Rostam, ang pinakadakilang bayani ng Persia, ay nagkaanak kay Prinsesa Tahmina na pinangalanang Sohrab. Iniwan ni Rostam si Tahmina bago pa man isilang ang bata, ngunit nag-iwan siya ng isang hiyas (onyx) na ipapasuot kay Sohrab upang makilala niya ito balang araw. Lumaki si Sohrab na isang malakas na mandirigma, ngunit itinago ni Tahmina ang tunay na pagkatao ng kanyang ama. Sa paghahangad ni Sohrab na makilala ang ama, sumapi siya sa hukbo ng kaaway ng Persia, sa pag-aakalang mapipilitan si Rostam na lumantad. Nagharap ang dalawang hukbo. Hinamon ni Sohrab ang pinakamalakas na bayani ng Persia sa isang tunggalian. Si Rostam, na nagpanggap upang hindi makilala, ang tumanggap sa hamon. Naglaban sila nang matindi. Sa kanilang paglalaban, muntik nang matalo si Rostam, ngunit ginamitan niya ito ng pandaraya (sinabing may batas sa Persia na hindi pwedeng pumatay sa unang pagbagsak). Sa muling pagtutunggali, sinaksak ni Rostam ang batang mandirigma. Habang naghihingalo, sinabi ni Sohrab na ipaghihiganti siya ng kanyang ama, si Rostam. Gulat na gulat, tinanong ni Rostam ang pagkakakilanlan ng ina ni Sohrab. Doon niya nakita ang hiyas na ibigay niya kay Tahmina, na suot-suot ni Sohrab sa braso. Nalaman ni Rostam na ang napatay niya ay ang sarili niyang anak. Huli na ang lahat para sa pagsisisi.

Mga Gabay na Tanong:

1. (Literal) Sino ang dalawang mandirigma na nagtunggali?

Sagot: Si Rostam at ang kanyang anak na si Sohrab.

2. (Literal) Ano ang bagay na nagsilbing palatandaan sana ng pagkakakilanlan ni Sohrab?

Sagot: Ang hiyas (onyx) na bigay ni Rostam kay Tahmina.

3. (Inferensyal) Bakit kaya itinago ni Rostam ang kanyang pagkatao nang lumaban siya kay Sohrab?

Sagot: Marahil ay dahil sa pagmamalaki, ayaw niyang makilala na siya ang dakilang bayani, o baka ayaw niyang madungisan ang kanyang pangalan kung matalo.

4. (Inferensyal) Anong kilos o desisyon ni Sohrab ang nagtulak sa kanya patungo sa trahedya?

Sagot: Ang kanyang desisyon na sumapi sa kaaway na hukbo at ang kanyang pagiging agresibo sa paghamon.

5. (Kritikal) Kung ikaw si Tahmina (ang ina), gagawin mo rin bang itago ang katotohanan sa iyong anak para protektahan siya? Patunayan ang iyong sagot.

Sagot: (Halimbawang sagot) Hindi po, dahil ang pagtatago ng katotohanan ang lalong nagpahamak sa kanya. Dapat sinabi niya ang totoo para nagkakilala sila ng kanyang ama.

6. Batay sa mga kilos nina Rostam at Sohrab—anong kultura ng Persia ang masasalamin dito?

Sagot: "Masasalamin po ang kultura nila na sobrang pinapahalagahan ang karangalan (honor) at ang reputasyon bilang isang mandirigma."
"Ipinapakita po na mas matimbang ang pagiging bayani kaysa sa pagiging ama o anak sa ilang sitwasyon."

4. Talasalitaan

Bigyang-kahulugan ang mga salita:

1. Nagtunggali

Sagot: Naglaban; Nagharap

2. Hiyas

Sagot: Mamahaling bato; Jewel

3. Nagbadya

Sagot: Nagsabi; Nagbabala

4. Pagkakakilanlan

Sagot: Pagkatao; Identity

5. Trahedya

Sagot: Kasawian; Malungkot na pangyayari

5. Pagsasanay

Pumili ng isang gawain, isulat sa papel at ipasa sa guro:

Gawain 1 (Visual): Gumawa ng Venn Diagram. Ihambing ang mitolohiyang "Rostam at Sohrab" (Persia) sa isang kilalang mitolohiya sa Africa (hal. "Osiris" - tunggalian din ng pamilya). Isulat ang Pagkakaiba at Pagkakatulad.

Gawain 2 (Analytical): Gumawa ng "Decision Chart". Itala ang 3 desisyon ni Rostam AT 3 desisyon ni Sohrab. Sa tabi nito, isulat ang naging Bunga ng bawat desisyon.

Gawain 3 (Dramatic): Ipakita sa isang "Tableau" (Freeze Frame) ang 3 pinakamahalagang eksena na nagpapakita ng suliranin at matinding desisyon sa akda.

Gawain 4 (Argumentative): Maghanda para sa isang Mini-Debate. Tanong: "Sino ang mas dapat sisihin sa trahedya: si Rostam (sa pagiging padalos-dalos) o si Tahmina (sa paglilihim)?"

Gawain 5 (Indibidwal): Punan ang 'Character Profile' na ito para kay Sohrab:
1. Ang kanyang Mithiin: ________
2. Ang kanyang Desisyon: ________
3. Ang naging Kilos: ________
4. Ang Naging Bunga: ________

6. Paglalahat

Bilang paglalahat, ano ang ipinapakita ng mitolohiyang ito tungkol sa mga kilos at desisyon ng tao?

Sagot:

"Na ang pagiging padalos-dalos sa desisyon ay nagdudulot ng kapahamakan."
"Na mahalaga ang katapatan at pag-uusap para maiwasan ang trahedya."

Ang pagpapahalaga natin ay: 'Ang bawat desisyon, lalo na ang bunsod ng pagmamalaki o paglilihim, ay may katumbas na bunga na maaaring pagsisihan sa huli.'

7. Ebalwasyon (Panitikan)

Filipino 10 - Maikling Pagsusulit 1A

Sagutan nang buong husay. Ilagay ang iyong buong pangalan bago magsimula.

Buong Pangalan:

Resulta: Pagsusulit 1A (Panitikan)

Pangalan:

Iskor:

Bilang ng Pagsusubok:

Aralin sa Wika

1. Panimula

Pansinin ang mga movie title na ito at ang kanilang salin.

Ingles: "The Hunger Games"
Salin sa Filipino: "Ang Mga Laro ng Gutom"

---

Ingles: "Spider-Man: No Way Home"
Salin sa Filipino: "Gagambang-Tao: Walang Daanan Pauwi"

Tanong: Kapag ba nanood kayo ng sine, ganito ba ang pamagat na nakasulat? Ano ang napapansin ninyo sa salin?

Sagot:

"Hindi po. 'The Hunger Games' pa rin po ang pamagat."
"Parang ang pangit po pakinggan."
"Nakakatawa po yung 'Gagambang-Tao'."
"Hindi po siya natural pakinggan."

2. Pagbasa sa Panitikan: Si Malakas at si Maganda

Buod: "Si Malakas at si Maganda"

Sa simula ng panahon, may isang ibon na naghahanap ng madadapuan. Dumapo ito sa isang malaking kawayan sa gitna ng karagatan. Narinig niya ang mga tinig mula sa loob ng kawayan na humihingi ng tulong. Ginamit ng ibon ang kanyang tuka upang biakin ang kawayan. Sa unang pagtuka, nabiyak ang isang biyas at lumabas ang isang matipunong lalaki, si Malakas. Sa ikalawang pagtuka, lumabas ang isang magandang babae, si Maganda. Sila ang itinuturing na mga unang tao sa Pilipinas.

Mga Gabay na Tanong:

1. (Literal) Saan nagmula ang mga unang tao ayon sa mitong ito?

Sagot: Mula po sa kawayan na tinuka ng ibon.

2. (Inferensyal) Ano ang sinisimbolo ng kawayan sa ating kultura?

Sagot: Sumisimbolo po ito sa pagiging matatag.

3. (Kritikal) Kung ikukumpara kay Rostam (na bayani), ano ang ipinapakita ng mitong ito tungkol sa tingin ng Pilipino sa pinagmulan ng tao?

Sagot: Ipinapakita po nito na ang lalaki at babae ay pantay na lumabas; hindi po sila galing sa digmaan, kundi sa kalikasan.

3. Pagtalakay sa Wika: Pagsasaling-wika

1. Kahulugan ng Pagsasaling-wika

Bago ang lahat, ano nga ba ang Pagsasaling-wika? Ito ay ang paglilipat ng pinakamalapit na katumbas na diwa at mensahe mula sa isang wika (Simulaang Lengguwahe o SL) patungo sa isa pang wika (Tunguhang Lengguwahe o TL).

2. Mga Paraan sa Pagsasalin

May iba't ibang paraan, ngunit ang dalawang pangunahing lapit ay ito:

• a. Paraang Literal (Salita-sa-Salita): Ito ang pagtutumbas ng bawat salita. Ito ang nakita natin sa 'Gagambang-Tao'. Madalas, ito ay nagreresulta sa 'tunog-salin' o maling gramatika.
• b. Paraang Komunikatibo/Idyomatiko: Ito ang pokus sa paglilipat ng diwa o mensahe sa paraang pinaka-natural at katanggap-tanggap sa mambabasa ng Tunguhang Wika. Ito ang ating layunin.

3. Mga Pamantayan sa Pagsasalin

Upang maging matagumpay ang pagsasalin, narito ang mga pamantayan:

• a. Isalin ang Diwa, Hindi ang Salita: Unawain ang buong mensahe bago isalin. Huwag ikahon ang sarili sa bawat salita.
• b. Alamin ang Kontekstong Kultural: May mga salita (tulad ng 'po' at 'opo', o 'sayang') na walang direktang salin pero mahalaga sa kultura. Dapat itong isaalang-alang.
• c. Gumamit ng Wikang Natural: Ang huling salin ay dapat basahin na parang orihinal na isinulat sa wika na iyon, at hindi pilit.

Halimbawa:

Original (Fil): "Sila ang itinuturing na mga unang tao sa Pilipinas."

Salin 1 (Literal/Mali): "They the considered that first people in Philippines."

Salin 2 (Natural/Angkop): "They are considered to be the first people in the Philippines."

Alin ang mas tama? Bakit?

Sagot:

"Yung Salin 2 po."
"Kasi po 'yung Salin 1 ay baluktot at mali ang gramatika. 'Yung Salin 2 po ay sumunod sa mga pamantayan—natural pakinggan at nakuha ang tamang diwa."

4. Pagsasanay sa Wika

Subukan ninyo! Isalin ang mga sumusunod na pangungusap patungong Filipino. Gamitin ang pamantayan ng angkop at natural na salin.

1. Rostam is a great warrior.

Sagot: "Si Rostam ay isang dakilang mandirigma." (Hindi: "Rostam ay mahusay mandirigma.")

2. He did not know it was his son.

Sagot: "Hindi niya alam na anak niya pala iyon."

3. The tragedy was heartbreaking.

Sagot: "Nakadudurog ng puso ang trahedya." (Hindi: "Ang trahedya ay puso-sira.")

4. Sohrab wanted to meet his father.

Sagot: "Nais makilala ni Sohrab ang kanyang ama."

5. He made a terrible decision.

Sagot: "Gumawa siya ng isang napakasamang desisyon."

5. Paglalahat

Bilang pagbubuod, ano ang pinakamahalagang pamantayan sa pagsasalin?

Sagot:

"Dapat po ay 'yung diwa o mensahe ang isinasalin, hindi lang salita-sa-salita."
"Dapat po ay madaling maintindihan at natural pakinggan."

Ang pagsasalin ay hindi lang pagpapalit ng salita; ito ay paglilipat ng kultura, diwa, at mensahe sa paraang natural at maiintindihan.

6. Ebalwasyon (Wika)

Filipino 10 - Maikling Pagsusulit 1B

Sagutan nang buong husay. Ilagay ang iyong buong pangalan bago magsimula.

Buong Pangalan:

Resulta: Pagsusulit 1B (Wika)

Pangalan:

Iskor:

Bilang ng Pagsusubok:

7. Pagninilay

Bilang pagtatapos ng ating aralin para sa linggong ito, dugtungan ang pahayag na ito:

Panuto: Isulat ang sariling pagninilay sa kalahating bahagi ng papel kasama ng ipapasang gawain sa pagsasanay.

"Mula sa trahedya ni Rostam (Unang Araw) hanggang sa ating pag-aaral ng pagsasalin (Ikalawang Araw), natutuhan ko na..."